BÖCEK SOKMALARI VE ISIRMALAR
Kazazede öncelikle sakinleştirilir. Yara kalp seviyesinin üstünde tutulur. Yaraya buz tatbik edilir. Buz yoksa suyla iyice yıkanır. Varsa amonyakta kullanılabilir; psikolojik olarak kazazedeyi rahatlatır. Amonyak aslında asidik zehirlenmelerde kullanılır.
Arı sokması:
Arının iğnesinin steril bir iğne ile çıkarılması gerekir. İğne çıkarıldıktan sonra buz tatbik edilebilir.
Akrep sokması:
Zehirin gücü akrebin kuyruğundaki boğum sayısı ile doğru orantılıdır. Zehir sinir sistemini ve kalbi etkiler. Tükrük salgısı artar. Kaslar kasılır. İdrar kaçırma ve felç görülebilir. Sokulan bölgede ağrı, yanma ve uyuşukluk olur. Bu durumda yara kesinlikle emilmez. Ufak bir turnike ve amonyak uygulanır. Kişiye alkol verilmemeli ve yara dağlanmamalıdır.
Örümcek sokması:
Zehirli örümcekler kum saati şeklinde küçük ve siyah olurlar. Ayrıca kafalarında kırmızı benek olur. Isırdıklarında sinir sistemini etkilerler. Karın kısmında ağrı görülür. Yara oynatılmamalıdır. Yaranın üzeri bez veya eşarpla sıkılmalı ve buz uygulanmalıdır.
Köpek ısırması:
Kuduz köpeklerin ağızları salyalıdır ve göz bebeklerinde simetri yoktur. Sudan korkarlar ve kuyrukları bacaklarının arasında gezerler. Isırma durumunda yara bol su ile yıkanmalı ve kapatılarak pansuman için hemen hastahaneye gidilmelidir. Tetanoz ve kuduz aşısı olunmalıdır. Köpeğin yakalanması ve 10 gün karantinada kalması gerekir.
Yılan ısırması:
Yarada diş izi bırakır. Zehirli yılanlar kısa, kuyrukları yuvarlak ve kafaları üçgen şeklinde olanlardır. Üzerlerindeki pullar daha küçük ve daha fazladır. Çok parlak ve canlı renklerde olurlar. Isırma durumunda kan pıhtılaşmakta zorlanır, aşırı kan kaybı olur. Yanma hissi ve ağrı vardır. Şişlik ve morluk görülebilir. Sinir sistemini ve kalbi etkiler. Kusma, uyuklama ve bulantı görülebilir. Yara öncelikle iki dişizi arası çizilerek kanatılır, emilmez. Isırılan bölgenin üstü bir bezle sıkılır.
Kene yapışması:
Üzerine yağ damlatılarak, bir cımbızla saat yönünün tersine çevrilir.
Sülük yapışması:
Sülükler kirli kanı emdiklerinden yararlıdırlar. Sigara veya herhangi bir ısı kaynağı ile uzaklaştırılırlar.
TRİAJ ve ORGANİZASYON
Triaj birden fazla kazazede olduğunda bu kazazedeleri durumlarına göre ayırıp nakletme işlemine verilen addır. Tedaviden önce kazazedeler gözden geçirilmeli, birden fazla ilkyardımcı varsa en tecrübeli olan sürekli triajla ilgilenmelidir. Bütün kazazedeler hastaneye ulaşana kadar triaj devam eder. Triajda hayatın korunması kolların ve bacakların korunmasından önce gelir. Eğer ortamda daha yetkili biri varsa triaj bu kişiye nakledilmelidir. Kaç tane kazazede olduğu, hangilerinin hangi öncelik sırasına sahip olduğu, o ana kadar yapılan ilkyardım ve o ana kadar nakledilen hastaların nereye nakledildikleri yetkili kişiye bildirilmelidir.
İlk sırada nakledilmesi gerekenler (kırmızı bant, 1 saat içinde):
Hava yolu tıkalı, solunum zorluğu olanlar
Kanamalar
Açık göğüs yaralanması
Kafa travması
Açık karın yaraları
Derin ve geniş yanıklar
Büyük kırıklar
Bazı özel hastalıklar (kalp, diabet, gebelik vb. )
Orta şiddette olanlar (sarı bant, 2 saat):
Hafif kemik kırıkları
Sırt yaralanmaları
Çok ağır olmayan yanıklar
Göz yaralanmaları
Stabil karın yaraları (açık yara değil)
Donmalar
Şuur kaybı olanlar
Düşük dereceli yaralar (yeşil bant, 3 saat içinde):
Hafif burkulma, çıkık
Kesikler
Yumuşak doku travmaları
Hafif yanıklar
Yaralı mümkünse ambulans gelene kadar hareket ettirilmez. Ettirilirse de konrollü hareket edilmelidir. Kazazedeyi taşırken hep ayakları ön tarafta olmalıdır. Sadece ambulansa bindirirken ve merdivende baş önde olmalıdır.
