Bir g?n ?lkenin k???k kasabalar?ndan olan Yitan'da ??yle bir haber yay?lm??:
- G?zel ba?kentimizde bir Ak?l Okulu varm??. Her kim o okula giderse orada ak?l ??retiliyormu?.Herkes bu haberi ?a?k?nl?kla birbirine anlat?yormu?. Kasaban?n en zenginlerinden olan bir adam da bu haberi duyunca kahkahalarla g?lmeye ba?lam??:- Efendim, hayat?mda hi? bu kadar komik bir ?ey duymam??t?m. Bir insan ak?ll?ysa ak?ll?d?r. Sonradan ak?l kazan?l?r m? hi?? Olacak ?ey midir? Duyulmu? mudur? G?r?lm?? m?d?r?Bu adam ?ok zengin oldu?u i?in ?ocuklar?n?n hi?birisini okutmam??. ?yle ?ok paras? varm?? ki, istese kasaban?n tamam?n? sat?n alabilirmi?. Fakat ?ocuklar?na devaml? ??yle diyormu?:- ??k?rler olsun ?ok param?z var. Yine de param?za para katmal?y?z. Ne kadar ?ok kazan?rsak o kadar g??l? oluruz.?ocuklar?ndan biri ise, babas?n?n bu d???ncesine kat?lm?yormu?. Devaml?:- Babac???m, okumak gibisi var m?d?r? diyormu?. Bak ne ?ok param?z var. Ama bu parayla bilgi sat?n alamay?z. Buna kimsenin de g?c? yetmez. Neden okumay? k?t? g?r?yorsun? Adam, ?ocu?unun bu s?zlerini g?nlerce, gecelerce d???nm?? durmu?. Sabahlara kadar say?klar olmu?: 'Ak?l okulu? Ak?l okulu?' Bir sabah dayanamam?? ve karar?n? vermi?:- B?yle olmayacak. ?u Ak?l Okulu neymi? gidip g?rece?im.Adam yolculuk i?in haz?rlanm??. At?na binmi? ve yola koyulmu?.
G?nler ge?mi?. Geceler ge?mi?. Memleketinden ayr?lal? tam otuziki g?n olmu?. G?n?n birinde, yolda a??r a??r y?r?yen bir ihtiyara rastlam??. ?htiyar?n g?zleri g?rm?yormu?. Adam bu ihtiyar?n haline ac?m??. Yan?na yakla?arak:- Ey yolcu, nereye gidiyorsun? diye sormu?.?htiyar da ba?kente gitmek istedi?ini s?ylemi?. Bunun ?zerine adam at?ndan inmi? ve ihtiyar? at?na bindirmi?:- Ben de ba?kente gidiyorum. demi?. Bir g?nl?k yolum kald?. Birlikte konu?a konu?a gideriz. ?htiyar at?n ?zerinde, adam yaya yolculuklar?na devam etmi?ler. ?ehre vard?klar? zaman adam ihtiyara:- ??te ba?kente geldik, demi?. Burada inebilirsin. Fakat ihtiyar, adama ?unlar? s?ylemi?:- Madem bir iyilik yapt?n, bunun gerisini de getir. Beni ?ehrin meydan?na kadar g?t?r. Ondan sonra var git nereye gideceksen.Adam hi? kar?? ??kmam?? ve tamam demi?. Be?-on dakika sonra ?ehrin meydan?na gelmi?ler. Tam bu s?rada ihtiyar ba??rmaya ba?lam??:- ?mdat!.. Yard?m edin. Bu adam at?m? ?almak istiyor. Bu garibana yard?m elini uzatacak yok mu? ?mdat!..Meydandaki insanlar ko?a ko?a gelmi?ler onlar?n yan?na. ?htiyar k?r oldu?u i?in ona ac?m??lar ve adam? su?lam??lar:- Utanm?yor musun bu ya?ta h?rs?zl?k yapmaya! Hem de k?r bir adam?n at?n? ?almaya ?al???yorsun. Adam hayk?r?yormu?:- Hay?r yalan s?yl?yor. Bu at benim. Onu yoldan ben ald?m. ?htiyard?r, yorulmas?n, bir iyilik yapm?? olay?m, dedim. Bu at benim. Ben hayat?mda h?rs?zl?k yapmad?m. O yalanc?d?r.
Fakat gel gelelim insanlar adam? dinlememi?ler. At?, k?r ihtiyar? ve adam? do?ruca ?ehrin hakimine g?t?rm??ler. Hakim ?nce k?r ihtiyar?, sonra adam? dinlemi?. Ard?ndan da ??yle demi?:- Bana bir baytar, bir nalbant, bir de sara? ?a??r?n. Hemen gelsinler. Bekliyoruz.Adam bu ?? ki?inin neden ?a?r?ld???n? bir t?rl? anlayamam??. Kimseye de soramam??. Mecburen ?a?r?lanlar?n gelmesini beklemi?. K?sa bir zaman sonra da hep beraber gelmi?ler. Hakim gelenleri tek tek huzuruna kabul etmi?. ?nce baytar al?nm?? odaya. Hakim ona sormu?:- Ata bak. Bu at hangi memlekete aittir? Baytar ??yle kar??l?k vermi?:- ?ok fazla incelemeye gerek yok. Bu at bu ?ehirden al?nmam??. Yitan y?resine ait bir att?r.Adam kendi memleketinin ismini duyunca hayretler i?inde kalm??. Bu sefer de hakim nalbant? ?a??rm?? ve ona:- Sen de bu at?n nerede nalland???na bak, demi?. Nalbant biraz inceledikten sonra ?unlar? s?ylemi?:- Bu at burada nallanmam??. Yitan y?resinde atlar b?yle nallan?r. Bizimkine benzemez.Adam yine ?a??rm??. Kendi kendine, 'Nas?l bilebilirler?' diye sorup duruyormu?. Hakim son olarak saraca:- Bu at?n ko?umlar?n? incele, demi?. Nas?l eyerlenmi?? Sara? hi? beklemeden cevap vermi?:- Efendim, ilk bak??ta bizim y?remize ait olmad??? anla??l?yor. Yitan y?resinin ko?um ?eklidir.Hakim cevaplar? ald?ktan sonra at?n sahibine d?nerek:- Evet, sen do?ru s?yl?yordun, demi?. Bu at senin. Art?k at?n? al?p gidebilirsin. ?htiyara da gereken ceza verilecektir. Hi? meraklanma. Fakat adam dayanamayarak hakime sormu?:- Siz b?yle bir ?ey yapmay? nas?l d???nd?n?z? Bu adamlar, bu at?n Yitan y?resine ait oldu?unu nereden anlad?lar? L?tfen bana s?yler misiniz b?t?n bunlar nas?l olabiliyor?Hakim adam?n sorusuna g?lerek cevap vermi?:- Ben ve bu g?rd???n herkes, bu ?ehirdeki Ak?l Okulunu bitirdik. Her ?eyi o okulda ??rendik. Orada do?runun nerede ve nas?l bulunaca?? ??retilir.Adam b?ylece Ak?l Okulunun ne anlama geldi?ini ya?ayarak ??renmi?. Heyecanla memleketi olan Yitan'a d?nm??. B?t?n olanlar? ailesine ve arkada?lar?na anlatm??. Sonra da b?t?n ?ocuklar?n? bu Ak?l Okuluna g?ndermi?. Anlam?? ki, herkeste ak?l var, ama onu kullanabilmek i?in e?itim gerekiyor.
